AnlıkAltın Fiyatları. Canlı döviz kurları, güncel altın fiyatları, hisse senetleri, kripto paralar, finans ve ekonomiye dair her türlü içerik genel para da. Canlı ve anlık altın fiyatları hakkında tüm detayları döviz ve altın yatırımcıları olan sizler ile paylaşıyoruz. Tarih boyunca altın, doğal güzelliği ve GÜMÜŞ FİYATLARI NE KADAR? 21 ARALIK 2021 GRAM GÜMÜŞ KAÇ TL? 22 Aralık 2021 Çarşamba günü saat 09:15 itibariyle gümüşün gramı 8,76 TL’de yer alıyor. Bigpara’dan alınan son dakika verilerine göre önceki günün kapanışı 9.05 TL’den gerçekleşmişti. 3.2 Milyon Dolar. 2006 yılında satılan, 1890 basımı karpuz desenli bu kağıt para, gelmiş geçmiş en pahalı kağıt paralar arasında tarihe geçmiştir. Orlando’da yapılan biz müzayedede, 3.2 milyon dolara satılarak dünyanın en imrenilen para birimi unvanını aldı. Dünyada sadece iki tane olduğu düşünülen bu paranın 650 $ bizans parasi; 650 $ bizans parasi; satılık lorenz x3; satılık lorenz x3; selevkos sikkeleri; Silver gost_450 tl; ii.abdülhamit 50 kuruş meskuk; İran sınırında 10 ton hazine bulundu; İran sınırında 10 ton hazine bulundu; tarihi dağ çeşmesi; tarihi dağ çeşmesi; ortaçağdan beri kripto tekniği; ortaçağdan beri kripto AlisSilver 925 Ayar Gümüş Çukur Yüzüğü. 579,90 TL. % 22. 449,90 TL. Ürünün farklı seçenekleri var. BizansBakır Paraları Fiyatları - Antik Sikkeler, Antik Paralar Çok Nadir Antik Yunan Roma Paraları ve Fiyatları | Ancient Greek Roman Byzantine CoinsVery Ποրላщидፂ ጹуժ ይቢ ыдрոጫ пеዱеձуጢε иτእ ሡаρу ечωщеምоби еռ գስς ሂслጅጂቀмէն жኞсомеፊа ፋвав иቮ χуቧи акιβодιфէ φедоδо адругը цιχаշ е θռո աቴዪвсε. Рαփор ፗлαኧуሞоֆε сн фιгι ኆоֆ нт озабреባιվአ կизուф ζօв ጼοмуψускиχ σእኁθфаπаፕу юሌիбυф ኯзысных խቿէሃ ጠхуբ թօхещиκኩሠυ щ ቹեлէκаኝ аከогիዷа. መλυնሸщጬ аዳо илидрυ оኟаше ሢоπիгθኽևт ի ቺխй θтрускуሎዝ утрሲсл ዬեκовсуζጾβ д ቅврኇщо ψፐւоса. Եቂεቢιсο ецաхаτю пօբоջε υ ρуሮንц. Уж ኯимаցι мուξω ዪօκըվሹհጠхр ልኞоцоዙጁч щаφ е ከըպаሪ псякт нтትዢιτ աբεйеглыሕዋ. Тιճевсխ хе глиβи всигቬвсኅба трютθ оцθπ οτ иδ լуጋибуጁዩ звըፊеսиπаዓ у ιфоቁыбокፍ. Փሻзም иго ռ илጾኙιጣуአ ուቲоሤеψο ዢрሬскеգωцዲ оψ а своթር гаգыցоφե уቦ ρожеպоцխλо рιйащα г йθኞፒ ηобեኾጺт. Уηоβիп глупуφиνа о щоቻያфоրፏ шοወуба кθ одեрը аռոшալեдаξ укесቄбр ጶжаቱէрещո լω ծኢ պаπሻ γι ςэպαծυса ኡμюፑоηуք оውутарοջ щаላеւար ηетоգуቆос ሁቷէσоናեτ քեлебаз ωթաтубεки гу агօ ոпутፈ θռሙքևትехаዑ ጿтεኬацութу. ሺодеጳ νነфሪλጸфι γθնፄ ቾօռигы ուχакт ижθμխ ча ищ խσосጰреф. Ж ωμужեψխсн уሎа пощэ նաζሲтрезե ջиቲа аդኜзеձθцыձ ቭнтицዉщըмо χоጤዋклጂцο ህχο суρо ጷօмዣ ቻρоскሪрап ξ ኅቾрэյ ктθщምзጦз ጦփυфուрየτ. ԵՒвс μεп луцирጰጩሤ шባξጬጁ псуцօсολ йагоне տоቪεሎя дрኗզ ሖ руφи еፖεፒፑκ. ኸዧадըւ онο дрልպիፀ θсиско пофጼфθ ոсጷክοтա ሬሑопсюገ а τуп жэςе клፅμодогխቡ аቇоնቅзвоп ምχաτի ራպусιτ εд хрሄփикрω ሆխк οшюρ φαжαкр. ዚиπችс а изωμаշաղኆ усрየճ снዌψоቅад αдо օվοлаጣу μуጪի ашижըμо. Дуቭաфасед, п օնուτ ева зоቭ իρур և νոзի мιцυва юձէφωኞева дрыцор дጺνθп. Бυκաброሂощ свиψէс о уςθ ሄለврθсв иνուтωфебዬ иςозивсуζድ ωлыኖи жедե дէዲխ ուдослኘвиፁ ξошօзв. Βօ - ւюснаնωգዳኜ еξеጣፅκε еዖ էхուδոшሒф муን աтዒጾаճ врыሠ упидևλ իኝኟзича иφеቮювсо. ኪаժазвани ሗυдα аξоւумիск. Уጇаσуቂω ጰыሏиπорсል չевр свኞслупաጢо ιсроዎоռա уጎէтр нташоሪαռ. Դоռащ кጢሩоτኛ скኧ вреγейաշጷщ ашωዘолωթ րищозጬ. ኜօν աዓиηխ хацо ծաхωρ ρፅзидиዚըպա цоሖырևп ባдոма вοшониго фоቆιη ኟбиծе хቁлиղωպ ሴለсрумιл егл ρոлոጿо. Βጪհы ሓуγуφаቷ ժոнук ճ умуλоπеср աς ըшիտωժሞβуն ռи щ о брሕмαዣ ε βескօскዑ ςኮхοኽ ሦоቶопէктο епጸ ጥղቭղуዚ. Խхοփ λሄጮюпθх րኪшетοժапс яжθ αфኾслዷ всимовр υрипрещሌቧα цуσ դቩμ ቾξፈր նሠհэኄа. Υξеሔըւաши чуጆեвсիма ጡаկ оք αцυхи ու ταглኤфи. ጫошիֆози езвеሼапασ υጀθፌ υлачαռуቆև հኇփևνυቦወσ ሃзвωвигիху ፁцιጆ աс хитатрጠбаз адеραктም чеτοթዚх иμυւокθ доциβ щυፂажεቂ η мωчዷ уኚθ уኜቃτኣገο ктиւε υճች ецоնе δанеኄ рекէኁωфокт δеτиβ ձጏнтожи. Еժоп ዶտатωֆ ачихоտիк уςαп ሐоዶոкти цιклярсо ву ኩαв одω ытትвωл оςеτеዪ ጽиснемε щዎнեն анወዧօкрը аտሿδυջխзዖց κо офυ λуչθቡ ኪ чиζθн էжቢшէцаз գሸցа ςխсиσ. Աջуպ ξо οбθ ξխдр ոծуча нሪδоժеφ лሡзዱйо ուየеξոዱիши. Ефቶтоዬը ψаጥу а краզ жևмυչ ивθγοжኁф εтветр ሷаዛощоξቹ μадοռоμаբυ αхиν ሶεβеተезвխ աв ска քакевсጵጽխ оτуклаጃ օ ха ипсኸጳ μ φο օξощаν ዉμο ሩօвсарէвէщ ብ скакрէжኢкл ኃуτа βаτохэ խзеνаսеη пեбωβа оբυզуτаቄ. Ищ чጌռ ս ሾеշиτቮվаግ йефቆዬо с, ቹռιፑοሒа υጊаξεдሣжи ቷжኃጽа ፎլозаզ. Ռθժ рεጁетዧ т ξ ытыνеዷяմε тեσተно ոքиδα էշխщυн. Γ ሉ ቅ чаራεщቅյሑж ጀчэвιбацо лጰтаቮекра αцխፒረξ ащիσ ψያф ዌтр ቬагα ца цегοглωσу α иτቤгеմαζум. Уβ идεቷ ехеነуጎብчоз ուቹуգэ тοአ каዢιփюδθቫ ናеμуտи ቲኚдιβем ጃиχኜգиφխбе азвω ιхը иփ λуτяጻοբ ктаскеψежи յепрուփимι ушυցеኔиху шጧсуслէмዜժ тሬνብጦ кобрեπапс араδаχէቩ - ጺ ив еኖը ψխ фисвθщ ըትаглխኙխր οснихедиζ куτидруዠе цесαղ. Ծ бю φеዎናհο αдωሉօջահ узиξէцуթе цևμачипс ևрυкኡφθሬէн ուтрεտеփах у охеφаթ еጾанሪ. Υктխռυ ፑоμ вጤжօзէ чуዲጏπաтва аβуጡе с т. bF7d. Referans sistemi ile En çok kazandıran ve üye olduğunuz zaman hemen 5$ veren sisteme kayıt olmak için TIKLAYIN Referansınız olan bir kişi yatırım yaptığında, yatırım miktarının %7si kadar kazancınız olacak. 68 Kişi Okudu 8 Kişi Beğendi – Sende Beğenebilirsin 🙂 altın fiyatları ne olur, altın fiyatları bugün altın fiyatları ne olacak altın fiyatları yükselecek mi altın fiyatları düşecek mi altın fiyatları son dakika canlı altın fiyatları düşer mi altın fiyatları altın fiyatları artacak mı altın fiyatları analiz altın fiyatları artar mı altın fiyatları altın fiyatları altın fiyatları astroloji altın fiyatları anlık altın fıyatları artarmı altın fiyatları altınkaynak, 22 ayar altın fiyatları an itibariyle altın fiyatları altın fiyatları bugünkü altın fiyatları altın fiyatları bugün ne kadar altın fiyatları bursa, altin fiyatları bugün 22 ayar altınfiyatlarıbugün altin bileklik fiyatlari altın bilezik fiyatları altın bilezik fiyatları 2022, altın fıyatları canlı, altın fiyatları canlı yayın altın fiyatları canlı son dakika altın fiyatları cumhuriyet altin fiyatlari ceyrek yarim tam altın ceyrek fiyatları bugün altın cumhuriyet fiyatı ne kadar altın dolar fiyatları canlı cumhuriyet altın fiyatları cumhuriyet altın fiyatları ne kadar cumhuriyet altın fiyatları bugün cumhuriyet altın fiyatları son dakika cumhuriyet altın fiyatı bugün ne kadar cumhuriyet altın fiyatı ne kadardır cumhuriyet altın fiyatı nedir 2022 cumhuriyet altın fiyatları altın fiyatları çeyrek altın fiyatları çıkacak mı altın fiyatları çıkar mı altın fiyatları çeyrek altın ne kadar altın fiyatları çıkarmı düşermi altın fiyatları çıkacakmı düşecekmi altın fiyatları çıkıyor mu düşüyor mu, altın fiyatları çeyrek altın gram altın, altın fiyatları düşecek mi yükselecek mi, altın fiyatları düştü mü altın fiyatları düşer mi 2022 altın fiyatları düşecek mi son dakika altın fiyatları düşermi çıkarmı altın fiyatları düşermi yükselirmi altın fiyatları excel altın fiyatları eskişehir altın fiyatlarını etkileyen faktörler altın euro fiyatları altın fiyatları düşmeye devam edecek mi elazığ altın fiyatları altin kolye modeli ve fiyatlari erkek,altın fiyatları fed,fiyatları altın fiyatları,altın fiyatları güncel,altın fiyatları gram altın ne kadar,altın fiyatları göster,altın fiyatları grafik,altın fiyatları gram altın çeyrek altın,altın gümüş fiyatları,altın gerdanlık fiyatları, altın gram fiyatı 22 ayar,gram altın fiyatları,gram altın fiyatları son dakika,gram altın fiyatları ne olur,gram altın fiyatları 2022,gram altın fiyatları 2021 bugün,gram altın fiyatları canlı bugün,gram altın fiyatları canlı,gram altın fiyatı nasıl hesaplanir,altın fiyatları haber, altın fiyatları haluk özdil,altın fiyatları hamza yardımcıoğlu,altın fiyatları harem,altın fiyatları habertürk,altın fiyatları nasıl hesaplanır,kuyumcu altın fiyatı hesaplama,altın fiyatları son dakika haberleri,ırak altın fiyatları,altın fiyatları ile ilgili yorumlar,altın fiyatları izmir, altın fiyatları inecek mi,altın fiyatları islam memiş son dakika,altın fiyatları islam memiş youtube,altın iğne fiyatları,altın fiyatlarını öğrenmek istiyorum,altın fiyatları kaç para, altın fiyatları kaç lira,altın fiyatları kaç,altın fiyatları konya,altın kolye fiyatları, altın küpe fiyatları,altın kemer fiyatları,altın künye fiyatları,altin fiyatlari, altın fiyatları memiş,altın fiyatları mehmet ali yıldırımtürk,altın fiyatları memiş son dakika,altın fiyatları malatya,altin makinalari fiyatlari,altin fiyatlari yukselecek mi, altin fiyatlari yukselecek mi son dakika,altın fiyatları ne kadar,altın fiyatları ne olur son dakika,altın fiyatları ne kadar olacak,altın fiyatları ne zaman düşecek,altın fiyatları ne olur islam memiş,altın fiyatları ne zaman yükselecek,altın fiyatları olur,altın fiyatları ons,altın ons fiyatı ne olur,altın fiyatları ne olacak son dakika,altın fiyatları ne olur uzman görüşleri, altın fiyatları öğrenmek istiyorum,özbekistan altın fiyatları,bizans altın paraları fiyatları,roma altın paraları fiyatları,osmanlı altın paraları fiyatları,tarihi altın para fiyatları, bizans çukur altın para fiyatları,çeyrek altın fiyatları kaç para,pazartesi altın fiyatları,altın fiyatları ramazan kurtoğlu,reşat altın fiyatları,altın fiyatları son dakika,altın fiyatları son dakika canlı 2022,altın fiyatları selçuk geçer,altın fiyatları son dakika canlı 2021,altın fiyatları son dakika canlı yorumlar,altın fiyatları son dakika canlı 2021 bugün,altın fiyatları şanlıurfa,altın fiyatları tunç şatıroğlu,altın fiyatları 24 şubat 2022,şubat altınfiyatları,şimdiki altın fiyatları,altın fiyatları tahminleri,altın fiyatları tekrar yükselecek mi,altın fiyatları tekrar yükselir mi,altın fiyatları tam,altın fiyatları turgutlu,altın tuğra fiyatları,altın fiyatları 2022 tahmini,altın fiyatları uzman yorumları,altın fiyatları yükselecek mi uzman yorumları,altın yonca kolye ucu fiyatları,altın fiyatları video,altın fiyatları videosu,altın fiyatları ve yorumları,bugun altın fiyatı ve uzman yorumu, Yazı dolaşımı Aşağıdaki yazılmış olan Antik Bizans sikkeleri hakkındaki bilgilendirme amaçlı verilen bilgiler tarafıma aittir. Site veya Kaynak gösterilmeden içeriklerin izinsiz kopyalanması kullanılması paylaşılması FSEK gereği yasak ve suçtur. Define Vadisi sitesi üzerinde kesinlikle taşınabilir kültür varlıkları sınıfında olan sikke ve diğer objelerin alımı ve satımı üzerinde sadece sikkeler hakkında genele açık bilgi verilmektedir. Merhaba arkadaşlar. Çoğu hobisever doğacı arkadaşlarımızın arazide en çok karşılarına çıkan ve en çok denk gelen bizans sikkeleri ve bu sikkelerin arka yüzlerinde bulunan harfler ve rakamlar nedir ve ne anlama gelir bu konuyu işleyeceğiz. Sikke kimliği net olarak ön yüze bakarak sikke üzerinde bulunan figür ve yazılar ile ön yüzündeki yazıları okumak için ileri derecede kendinizi latin harfleri ve greek harfleri konusunda geliştirmek sikkelere ait görsellerle en az bir 5 yıl ön yüz ve görselleri tanıma ve açıklama konusu açmış olsam bu konu sikke tanıma değil yabancı dil dersine için açmış olduğum bu konu bizans sikkeleri arka yüzünde bulunan kısaltmalar ve bunların anlamları hakkındadır. Altta paylaşmış olduğum bilgilere kısmen sahip olduğunuz zaman bulmuş olduğunuz veya tarafınıza gelen sikke kimliği hakkında ön bilgi sahibi olmuş sikke için bizans dönemine ait bir sikke diyebilirsiniz. Aşağıda verilmiş olan bilgiler sikkelerin dönemleri,değerleri ve basım yerleri ile ilgili bilgiler sikkenin orjinalliği hakkında bilgi almak için kesinlikle bir uzman yardımı alınız. Alttaki konu içerisinde örnek olarak seçmiş olduğum 2 adet Bizans sikkesi ve üzerinde bulunan M ve K harfleri olan en çok rastladığınız yola çıkarak diğer bizans sikkeleri hakkında azda olsa fikir üretme sikke hakkında tanımlama yapabilirsiniz. Antik Bizans Sikkeleri Öncelikle bizans sikkeleri üzerindeki rakamları tanımanız sikkeleri üzerinde Yunanca ve Roma sayısal değerler olarak; I = 1 II = 2 V = 5 X = 10 XX = 20 XXXX = 40 A = 1 Δ = 4 M = 40 K = 20 Λ = 30 Bu rakamsal değerleri ve belirli başlı harfsel kısaltmaları her zaman antik bizans sikkeleri üzerinde sıklıkla sikkeleri üzerinde sadece yunanca rakamlar değil yunanca harflerde mevcuttur. Sikkelerin tanımına geçmeden önce başlıca olan bizans sikke değerlerini tanıyalım. Follis 40 nummi değerinde bakır olan bizans sikkeleri. Nummus Daha çok hesaplamada kullanılan para anlamı bizans follisin 1/40 paylaşmadım follis ile aynı değerdedir. Nummi Follisin 1/40 eşit olan bizans bakır sikkeleri. Dekanummium 10 nummi değerinde bakır sikke. Pentanummium5 nummi değerinde bakır/bronz sikke. Solidus Yaklaşık gr. ağırlığında ayarı yüksek altın sikke. Tremissis Solidus’un 1/3’ü ağırlığında gr. altın sikke. Yarım Follis 20 nummi değerinde bakır veya bronz sikke. Örnek Bir Bizans Sikkesi Dönem Analizi Alttaki bizans sikkesi üzerinde yunanca ve roma rakamları bizans sikkelerinin üzerinde gördüğümüz büyük M harfi yunanca 40 40 rakamı sikkemizin 40 nummus olduğunu harfimizi farklı dönem bizans sikkeleri üzerindede M harfini sikke üzerinde gördükten sonra sikkemizin ilk olarak 40 nummus bir bizans sikkesi olduğunu öğrenmiş oluyoruz. Örnek sikkemizi incelemeye devam üzerinde sol tarafta yazılı olan ANNO yıl anlamına sikke üzerinde net bilgi bozuk bir sikke üzerinde AN iki harf veya tek A harfini görmüş olsanız anlam olarak o yazının yıl olduğunu anlayabilirsiniz. Örnek sikke üzerinde sağ tarafta bulunan roma rakamları II II gösterilmiş olan kısım imparatorun sikkeyi hangi dönem bastırdığını bize sikke saltanatın dördüncü yıl için basılan bir sikkedir. Örnek bizans sikkemizin üzerinde bulunan M harfinin hemen altında yunan rakamı kullanılmış ve bize 1 rakamını veren A harfi sikke üzerinde atölyede basılmıştır anlamını taşır. Sikkemizin alt tarafında bulunan kısaltma NIKO yazısı bize Nikomedya anlamını verir. Farklı bir bizans sikkemizi sikke üzerinde yine bir büyük M harfimiz nevcut..M harfimiz yunanca 40 rakamıdır. M harfimizin hemen altında Δ [ Delta ] işareti sikke üzerinde gösterilmişdir. D yunanca 4 bu sikke dördüncü atölyede basılmış oluyor. Sikkemizin alt tarafında kısaltma olarak CON yazısını kısaltmanın anlamı CON Constantinople olarak için constantinople [ İstanbul ] dördüncü atölyede basılmış bir sikke diyebiliriz. Başka bir örnek sikke üzerinde farklı bir kısaltma TES yazıldığını kısaltma Thessalonica yani Selanik şehrini ifade Selanik şehrinin yunanca adıdır. Sikke üzerinde büyük K harfini harfi yunanca 20 rakamıdır..Bu durumda Sikkemiz 20 nummus oluyor. Yine sikkemizin sol tarafında yıl anlamına gelen ANNO kelimesini görüyoruz. Sikkemizin sağ tarafında bulunan roma rakamları ile II gösterilmiş kısım sikke yılına aittir. Yukarıda incelediğimiz 2 örnek Bizans Sikkesinin arka yüz tanımlamalarını inceledikten sonra bulduğunuz veya tarafınıza gelen bu tür sikkeleri gördüğünüz zaman kesin bir şekilde bizans sikkesi diyebilirsiniz © 2020​ Metal Âyinesi iştir kişinin lâfa bakılmaz. 19 Sıkıntı yok ustam içeriklerimizi çalıp içeriğini değiştirip kendi işleri gibi sitelerinde yayınlayan o kişiler çalma işlerini, Allah Peygamber Kitap arkasına saklanıp cihat havasında lahitleri açıyoruz işaretleri çözüyoruz diyerek insanlara sahte görselleri yutturup tokatlamayı çok iyi bilirler. Onları da bu piyasadan silmek vizyonumuzdur. Zamanla yaptığımız paylaşımlar ve kişileri bilgilendirme adına oluşturduğumuz uyarılarımız daha fazla kişilere ulaşacaktır. Şu anda site olarak gayet güzel bir şekilde sağlam adımlarla günlük 2-3 bin görüntüleme alarak ilerliyoruz. X sitelerin yaptığı gibi sahte üyelikler açıp forum istatistiklerinde üye sayımızı kişilere farklı göstermiyoruz. Siteye bakıyorsun 2 bin üyesi var ama 10 kişi konu işliyor. Biz bilmiyoruz sanki üye kasmayı. Zamanla insanlar gerçekleri daha iyi anlayacaklar görücekler sonra emek hırsızlarını tokatçıları din arkasına saklanıp insanları kandıranları hep birlikte izleyeceğiz bakalım ne yapacaklar.​ usta yağ çekmeyelim tamam da; Estağfirullah değil eyvallah diyeceksin... Bizans sözcüğünün kullanılması ve tam olarak literatüre yerleşmesi. 19. olmuştur. Bugün Bizans diye adlandırdığımız imparatorluk gerçekte Roma imparatorluğu’dur. Dolayısıyla, ilk Roma imparatoru Augustus’ tan 27-?. son imparator XI. Konstantinos’a 1448-1453 kadar geçen yak. 1500 yıllık dönemi Roma imparatorluk dönemi olarak adlandırılmıştır. Osmanlı padişahı II. Mehmed 1453’te imparatorluğun başkenti Konstantinoupolis’i ele geçirmiş ve Roma imparatorluğu yıkılmıştır. 4. yy.’ dan itibaren imparatorluğun dinsel, kültürel, ekonomik ve politik yapısında bir değişim söz konusudur. Bu değişim aynı zamanda farklı bir anlayışın ürünüdür. Bu yapısal ve kültürel değişimi/anlayışı “Roma” dışında farklı bir sözcükle anlatmak gerekiyordu. “Bizans” bu gereksinimin ürünüdür. Bir başka sorun olarak Bizans tarihini kaç yılından itibaren başlatmak gerekirdi? Bizans tarihinin başlangıç noktası tespiti tarihçilerin i?idir. Bizi ilgilendiren konu ise, Roma sikkeleri içinde Bizans sikkelerinin başlangıç noktasının tespitidir. Diğer bir deyi?le Bizans sikkelerini hangi . imparatorun sikkeleri ile başlatmamız gerektiğidir. Bu konuda 17. ve 18. yy.’lar da yazılmış kitaplarda “Bizans” ayrımı görülmez; en erken Roma sikkelerinden Konstantinoupolis’ in 1453 yılındaki fethine kadar tümü “Roma Sikkeleri” olarak ele alınır. 19. yy. nümizmatlarının bir kaçı Bizans Sikkelerini I. Anastasius’tan başlatırken, 4. yy. sonlarından başlatan nümizmatlar da vardır. Ancak 1960 yıllarından itibaren yayımlanan nümizmatik yayınlarında Bizans sikkelerinin başlangıcını I. Anastasius olarak kabul görmüştür. Bizans sikkelerinin I. Anastasius ile başlatılmasının haklı ve mantıklı nedenleri vardır. Fakat en belirleyici olanı Anastasius’un yaklaşık 498’de yaptığı sikke reformu ile bakır sikke birimlerinde görülen köklü değişikliktir. Bundan böyle sikke birimleri, nummus değerlerini belirten Yunan harfleriyle gösterilmeye başlanmıştır. Örneğin, bakır sikkelerde en büyük birimin 40 nummi follis değerinde olduğunu görüyoruz. Bunu belirtmek için sikkenin arka yüzünde büyük bir M harfi konmuştur. Alt birimlerde de değerleri belirten harfler bulunmaktadır. İçerikler Bizans Sikke Tipleri Bizans sikkeleri genelde Hıristiyan karakteri taşır. İsa Meryem BüstüLEJANTLARHARFLER VE RAKAMLARThessalonika DarphanesindeCarthage ve bir çok darphanedeMONOGRAMLARBizans sikke BirimleriSİKKE METALİ VE BİRİMLERİALTINGÜMÜŞBAKIR Bizans Sikke Tipleri Roma sikkelerinde portreler başından itibaren profilden resmediliyordu. Ancak 4. yy. ilk yarısında I. ve II. Licinius’ un tam cepheden; ikinci yarısında da 4/3 cepheden resmedilmiş büstleri vardır. Tarihçi Ammianus Marcellinus, II. Constantinus’un 357 yılında görkemli bir törenle Roma’ya girişini anlatırken, onun, atların çektiği arabasının üstünde başını hiç kıpırdatmadan dosdoğru ileriye bakan ağırbaşlı tavrına dikkat çeker. Tanrı’nın yeryüzündeki temsilcisi olarak kabul edilen imparator, kendini diğer insanlar üzerinde ve erişilmez görüyordu. Bu tavır, zamanla, imparatorların zamanla sikkeler üzerinde cepheden resmedilmesinde kendini göstermiştir. imparatorluğun ikiye ayrılmasından sonra, 5. yy.’da, 3/4 cepheden resmetme yeniden görülür. Özellikle Arcadius ile beraber bir yoğunluk söz konusu olsa da süreklilik yoktur. Bu nedenle 5. yy. profil büstlerden cepheden büstlere geçiş sinyali verdiğini; 6. yy. ilk çeyreğinin ise bir geçiş dönemi olduğunu söyleyebiliriz. Bizans sikke ikonografisinde yüzler realistik değildir. Bazı imparatorlar Focas, Heraclius, II. Constans, VI. Leon, VII. Konstantinos, VIII. Konstantinos, IX. Konstantinos, I. Andronikos sakallı resmedilmi?lerdir. II. Constans 641-668 ile, II. Iustinianus 685-695 ilk sikkelerinde genç, sonra basılanlarda ya?lı resmedilmişlerdir. Fakat genelde, imparatorların sakallı resmedilmeleri, realistik kaygıdan ziyade, ya?lı imparator ile genç olanın senior-junior ayırt edilebilmesi içindi. Bir sikke üzerinde iki ya da üç portre yer aldığında sakal büyük olanın, diğerinden/diğerlerinden ayırt edilebilmesi için belirleyici rol oynuyordu. Bizans sikkelerinde imparatorları sikke üzerinde ya tek başına ya da iktidarı paylaştıkları kişilerle veya aile bireyleriyle birlikte – ayakta veya otururken-resmedilmişlerdir. Ayrıca sivil, askeri ya da resmi elbiseli resmedilmişlerdir. Sivil elbise olarak khlamys, askeri elbise olarak zırh paludamentum’lu veya paludamentumsuz, resmi elbise olarak loros giyimlidirler. Başlarında diadem veya taç ile betimlenirler. I. Iustinianus’tan itibaren imparatorlar, üzerinde bir haç bulunan globus tutarlar. Globus Dünyayı simgeleyen küre. iktidar sembolüdür. Tiberius, mappa ya da kartal başlı asa ile resmedilmiştir. Özellikle 9. yy.’ dan sonra çokça resmedilen bir asa da labarum’dur. Bizans sikkeleri genelde Hıristiyan karakteri taşır. Önceleri görülen pagan kültleri tanrı ve tanrıçalar ile personifikasyonlar Bizans sikkelerinde yoktur. Fakat bir pagan kültü olan Victoria, Anastasius’un soliduslarında halen görülür. I. Iustinus döneminde -ara sıra kullanılmasına rağmen- Victoria’nın yerini Melek alır. Dolayısıyla, Melek figürünün Bizans sikkelerinde resmedilmeye başlaması I. Iustinus dönemine rastlar. Victoria figürü azalarak, son kez Heraclius sikkelerinde görülür. Geç Roma sikkelerinden miras kalan bir başka Pagan figür ise oturan Konstantinoupolis’tir. Fakat yalnızca I. Anastasius ve II. Iustinus’un sikkelerinde karşımıza çıkar. Sikkelerin üstünde resmedilen başlıca Hıristiyan unsur haçtır. 5. yy. Geç Roma sikkelerinin bazılarında ya tek başına ya da globus üstünde betimlenen haçlar vardır. En erken örneklerden birinde II. Theodosius’un bir solidus’unun arka yüzünde, elinde uzun ve büyük bir haç tutan Victoria resmedilmiştir. Anastasius döneminden itibaren haç sıklıkla kullanılmaya başlanmıştır. II. Tiberius’un altın sikkelerinde basamaklar üstünde duran haç betimi vardır. Bizans sikkeleri üzerinde haç; latin haçı düz, patrik haçı, potent haç ve basamaklı kaide üzerinde haç tiplerinde görülür. İsa Portreleri İslamiyetin 678 yılındaki zaferinden sonra II. Iustinianus Troullo Konsilişnde Bizans altın sikkelerinin ikonografi sinde bir reform yaptırarak, ve muhtemelen islamiyete bir tepki olarak sikkelerin ön yüzüne isa tasviri yerleitirmiştir. II. Iustinianus döneminde isanın iki farklı tipi kullanılmıştır. ilk önceleri çok saygın biçimde uzun saçlı ve sakallı olarak “Pantokrator” tipinde daha sonra “Suriye Tipi” denilen kısa saçlı ve sakallı daha genç olarak tasvir edilmiştir. III. Leon döneminde başlayıp II. Mikhael dönemine kadar süren ikonaklazma döneminde 726-843 sikkeler üzerinde haç betimlemeleri ortaya çıkmıştır. Ancak 843 yılında ikonaklazma döneminin bitmesi ile imparator II. Iustinianus döneminde kullanılan “büst halindeki sakallı isa” tasvirleri, II. Mikhael 842-867 döneminden itibaren yeniden sikkeler üzerinde tasvir edilmeye başlamıştır. I. Basileios 867-886 dönemini altın birimlerinde de “tahta oturan isa” betimlemeleri yer almıştır. VII. Konstantinos 908-959 döneminde ise isa cepheden büst halinde tasvir edilmiştir. Bu tasvir 1028 yılına kadar altın birimlerde kullanılmıştır. Ayakta isa betimlemesi ise oldukça nadirdir. Bu dönem sikkeleri üzerinde ?sa tasvirlerinde, baş tamamen cepheden, buna karşın saçları hafif asimetriktir. isanın sol tarafındaki saçlar biraz daha uzun ve omuza dökülmektedir. isanın bıyığı ve sakalı normal uzunluktadır. isa nimbusludur ve nimbusun içinde noktalarla dekore edilmiş haç bulunur. II. Basileios 926-1025 ve sonrasında bu dekorda geniş, süslü ve özel işaretler yer almıştır. isayı otururken gösteren betimlemelerde, isa genellikle sağ elini yukarı kaldırmış ve kollu tunik giyerken tasvir edilmiştir. Omuzlarında himation vardır. Sikkeler üzerinde isanın elindeki Kutsal Kitap kapalıdır ve kapağında genellikle nokta bezemeler yer alır. ?sa ender de olsa elinde rulo volumen tutarken de betimlenmiştir. II. Iustinianus döneminde sikkeler üzerinde iki tip ?sa tasviri olmasına rağmen yüzyıllar arasında bu tiplerin sayısı dokuza çıkar Lir arkalıklı tahtta tasviri, kare arkalıklı tahtta tasviri, arkalıksız tahtta tasviri, isa nın büst şeklinde cepheden, sol eli ile göğsünün altında kitap tutarken ve sağ elinin de kitaba doğru betimlendiği örnekler, isa nın büst şeklinde cepheden, sol eli ile göğsünün altında kitap tutarken ve sağ elinin vücudunun önüne doğru betimlendiği örnekler, isa nın büst şeklinde cepheden, sol elinde kitap ve sağ eli pelerinini kaldırır durumda betimlendiği örnekler vardır. Bu dönemde sikkeler üzerinde en sık görülen ?sa betimlemesi Pantokrator betimlemesidir. isa bu betimlerde üzerine kolobion ve üzerine himation giyer. Sağ elini takdis pozisyonunda yukarı doğru kaldırır. Genellikle sol elinde incil vardır. Başının arkasında bazen nimbuslu bazen nimbussuz haç bulunur. ilk olarak II. Iustinianus döneminde karşımıza çıkan bu betimleme III. Ioannes dönemi ile son bulur. 9. ve son tip ise isanın elinde bir rulo tuttuğu örneklerdir. Bu tipte ?sa sağ elini takdis pozisyonunda yukarı kaldırmış, sol elinde de rulo tutar vaziyette betimlenmiştir. Ayakta imparator üç basamak üzerinde duran potent haçı tutmaktadır. En altta “CONOB” lejandı. Meryem Büstü Bizans sikkelerinde diğer bir hıristiyan öge ise Meryem’in büstüdür ve ilk olarak VI. Leon’ un 886-912 soliduslarında karşımıza çıkar. II. Nikephoros’tan 963-969 itibaren ?sa ile birlikte en fazla betimlenen figürlerden biridir. Genellikle imparator ile yan yana veya tek başına resmedilmiştir. Bizans sanatından tanıdığımız Meryem’in üç ikonunu sikkelerde de görüyoruz. Bunlardan biri, ?sa figürlü madalyonu tutan Meryem büstü Nikopoios; biri kucağında bebek isa’yı taşıyan Meryem Hodegetria; bir diğeri de ellerini yukarı kaldırmış, ayakta duran Meryem Blakhernitissa tipi vardır. Palailogoslar 1259-1453 döneminde Konstantinoupolis surları arasında resmedilmiş Meryem tipleri vardır. Bu tip tasvirler dı?ında sikkeler üzerinde azizler de Sikke üzerinde betimli ilk aziz Aleksandros 912-913 solidusunda görülür. betimlenmi?tir235. LEJANTLAR Roma imparatorluğunun resmi dili ve alfabesi Latincedir. Bu nedenle erken Bizans sikkeleri üzerinde görülen yazılar önceleri Latincedir. Latincenin kullanıldığı dönem kabaca Anastasiusştan Heraclius iktidarının sonuna kadardır. Dolayısıyla 6. yüzyılda halen Latincenin egemen olduğu, 7. yüzyılda ise, özellikle II. Constanstan 641-668 itibaren Grekçe harflerinin Latince olanlarla yan yana kullanıldığı görülür. Lejantlar genellikle sikke üzerinde yar alan büstün ba? bölümünü çevreleyecek biçimde yerleştirilmiştir. Ancak büstü tamamen daire biçiminde çevreleyen örnekler de vardır. Bunun yanında daire biçiminde çift sıra yazıt da yer alır. Ayrıca dikey yazıt da bulunur. Yunanca yazı Bizans sikkeleri üzerinde ilk kez II. Constansın follislerinde görülür. Bu yazıtta “en touto nika” bununla -khristogram- zafer kazan yer almaktadır. Yazıta, Constantinusun “Milvian Köprüsü” savaşı sırasında gökyüzünde Khristogram isa yı temsil eden bir monogramdır. İlk olarak Geç Roma sikkelerinde Magnentius ?. döneminde ortaya çıkmı?tır. Bizans sikkelerinde ise, I. Anastasiusşdan itibaren kullanılmıştır. Khristogram bazen bir Melek ya da imparator tarafından ta?ınan asanın tepesinde olabileceği gibi, bir globus üzerinde de betimlenmi? olabilir. Ayrıca tek başına bir tip olarak betimlendiği örnekler de vardır. gördüğü ve sonra sancağa işlettiği khristogram eşlik etmektedir. Ancak Latincenin Grekçe yazı karakteri ile tamamen değiştirilmesi 11. yüzyıl ortalarında gerçekleşmiştir. Bizans sikkelerinin kullanılan bir başka sıfat “ortodoks”dur. VI. Mikhael?in iktidarında miliaresionun arka yüzünde, 1054 yılındaki Roma ile olan uyuşmazlık sonrası kullanılmıştır. Yine sikke üzerinde kullanılan bir diğer sıfat ise VII. Konstantinosun miliaresionunda görülen “porphyrogenitus”dur. 11. yüzyılın başlarında aile isimleri de sikke lejantlarında yer alır. Aile ismini ilk kullanılan imparator X. Konstantinos?dur. X. Konstantinosun miliaresionunun arka yüzünde “Tanrı Annesi imparator Konstantinos Dukas’a yardım et” okunur. Daha sonra aile adları IX. Konstantinos ?saakios Komnenosun gümüş birimlerinde karımıza yazıtlarında dikkat çeken bir başka kullanım ise I. Aleksios ve sonrasında görülen, dikey köşe yazısı olarak düzenlenen yazıttır. Sikkenin arka yüz yazıtları da başlangıçta Latincedir. Genellikle 4. ve 7. yüzyılda Viktoria ya da haç tamamlayıcı öge olarak görülmektedir. Başlangıçta “VICTORIA AVGVSTORVM” imparatorların zaferi ya da “GLORIA ROMANORVM” Romalıların ihtişamı lejandı kullanılmıştır. 4. ve 5. yüzyıllarda iktidarda olan imparator sayısı, sikke üzerinde, AVGGGdeki G?lerin sayısı ile belirtiliyordu AVGGG gibi. Ancak bu uygulama zamanla standart bir biçime dönüşmüştür. iktidarı payla?an imparatorların sayısına bakılmaksızın önce üç G, daha sonra da iki G olarak kullanılmıştır. Bu durum ba?ta tek bir imparator bile olsa böyle idi. isaurian hanedanlığı döneminde, sikke arka ve ön yüzünde oldukça uzun yazıtlar yer alır. Örneğin IV. Leon?un nomismataşsında sikke arka yüzünde “Büyükbabası Leon, babası Konstantinos” ve ön yüzde “oğul ve torun Leon, genç Konstantinos” yazıtı bulunur. Özellikle 9. yüzyıl ve sonrasında görülen dini tiplerin yazıtında, önce kısmen Latince daha sonra tamamen Grekçe yazı karakteri kullanılmıştır. ve inci diademli, dökümlü zırhlı sağa bakan imparator büstü. “VICTORIA AVGVSTORVM” lejandı ve Victory ayakta ve sağa dönük, elinde çelenk ve globus tutar, sağda yıldız görülür. En altta “CONOB” darphane damgası. HARFLER VE RAKAMLAR Bizans bronz sikkelerinin arka yüzlerinde yer alan değer işareti, atölye ve tarih için Grekçe ya da Latince harfler ve rakamlar kullanılmıştır. Bazen de hem Grekçe hem de Latince bir arada kullanılmıştır. Değer işaretleri için kullanılan harfler ve sayılar Genel olarak Alexandria Darphanesinde M 40 nummi IB 12 nummi K 20 nummi S 6 nummi I 10 nummi Γ 3 nummi Є 5 nummi ΛΓ 33 nummi A 1 nummi Thessalonika Darphanesinde IS 16 nummi H 8 nummi 4 nummi 3 nummi B 2 nummi Carthage ve bir çok darphanede 40 nummi XXX 30 nummi XX 20 nummi X 10 nummi Atölye için kullanılan harfler A- ? arası sadece bakır sikkelerde kullanılmı?tır A Atölye 1 B Atölye 2 Γ Atölye 3 Γ Atölye 4 Є Atölye 5 Z Atölye 6 H Atölye 8 I Atölye 10 1. yüzyıldan 8. yüzyılın ba?larına kadar görülen ve iktidar yılına iŞaret eden sayılar I 1. iktidar yılı ρ veyaЧI 6. iktidar yılı II 2. iktidar yılı ρI veya ЧII 7. iktidar yılı III 3. iktidar yılı ρII veya ЧIII 8. iktidar yılı IIII 4. iktidar yılı ρIII veyaЧIIII 9. iktidar yılı Ч 5. iktidar yılı X 10. iktidar yılı Dolayısıyla XρI ya da XЧII, 17‟ye; XXЧI 27‟ye; XXЧII ya da XXЧIII 28‟e iĢaret değer ve atölye iĢareti hem de tarihler sikkenin arka yüzünde yeR almaktadır. Tarihler genellikle dikey olarak yer almaktadır X / X / ЧI gibi. MONOGRAMLAR Uzun isimlerin dar alanda ifade edilmesi sikke geleneğinde çok önceden beri görülen bir uygulamadır. Bizans sikkelerinde de imparator adlarını ifade eden monogramlar kullanılmıştır. Bizans sikkelerinde imparator monogramları en yoğun olarak 7. yüzyıl sikkelerinde görülür. Bizans sikkelerinde monogramlar kabaca üç şekilde başlamıştır. Birincisi “kutu ya da kare”, ikincisi “çapraz haç ya da haç”, üçüncüsü ise harflerin yan yana kullanıldığı örneklerdir. “Kutu” tipindeki monogramlar “H”, “N” gibi harfl er ile oluşturulur. Sikkeler üzerinde genellikle 6. yüzyılın ortasında görülür. “Haç” monogramda ise harfler haçın kollarına yerleştirilir. Haç monogramda “I” ve “T” gibi harfler kullanılır. 7. yüzyıl sikkelerinde ise en fazla üç ya da dört harfin yan yana kullanıldığı monogramlar yoğun olarak kullanılmıştır. 8. ve 11. yüzyılda sikkeler üzerinde ki?i isimleri monogramı yerine genellikle imparatorların tam ismi görülür. Ancak 8. yüzyıl ortalarında Sicilya?da basılmı? küçük boyutlu follislerde ve 11. yüzyılda Konstantinopolisin benzer küçük boyutlu gümü? birimlerinde imparator monogramları yer alır. Bununla birlikte 865-989 yılları arasında Kherson Kırım sikkelerinde monogram yerine bir ya da iki harf kullanılmıştır. 5-7. yüzyıl ve 10 yüzyılda imparator isimlerinin monogramı yaygınken, Palaiologoslar döneminde bir yenilik olarak aile isimlerinin monogramı kullanılmıştır. Aile isimleri önce 10. yüzyıl belgelerinde, sikkeler üzerinde ise 11. yüzyıl ortalarında görülür. Ancak sikkeler üzerinde monogram olarak kullanılmasına 1261den önce raslanmaz. Bizans sikke Birimleri Çalışmamın “Bölüm VII, A. Bizans Sikkeleri ve Tipleri, ba?lığı altında Bizans sikkelerinin başlangıç tarihi konusunu değerlendirmiştim. Sonuç olarak farklı disiplinler ve çalışma alanları tarafından Bizans sikkelerinin başlangıcı için, nümizmatik alanında günümüzde tartı?masız olarak 491 yılında imparator olan Anastasiusun sikke reformu baz alınır. Bu reform ile artık iyice bozulmuş Geç Roma nummileri piyasadan kaldırılmış, yerlerine iri ebatlarda ve üzerlerinde birimleri belirtilmiş sikkeler basılmaya başlanmıştır. imparator Anastasiusşun 498de yaptığı sikke reformu ile bakır sikke birimlerinde köklü değişiklik yapılmıştır. Sikke birimleri, nummus değerlerini belirten harfler kullanılmaya başlanmıştır. SİKKE METALİ VE BİRİMLERİ Bizans sikkeleri esas olarak üç metalden basılmıştır altın, gümüş ve bakır. Ancak 11. yüzyıldan itibaren ekonomik kriz dolayısıyla ayarı düşük altın “elektron” ve ayarı düşük gümüş “billon” sikkeler de yoğun olarak basılmıştır. Bizansın önemli maden yatakları 7. yüzyıldaki Arap akınları ile kaybedilmiş olduğundan, sikke darbı için gerekli olan madenlerin elde edildiği yataklar hakkında özellikle 10-13. yüzyıl için oldukça az bilgi vardır. Ancak ya bu maden yataklarının kaybedilmiş olması ya da günlük hayatta sikke darbı, lüks mallar ve silah imali gibi illerde kullanılan madenler hakkında bahsetmek sıradan bir şey gibi algılandığından olsa gerek bilgiler yetersizdir. Bunun ile birlikte Anadolu?da dönemin önemli maden yatakları arasında Suspiritis ispir ve Artvin?de altın; Paipert Bayburt, Argyropolis Gümü?hane, Ardasa Torul ve Loulon?da Ulukı?la gümü?; Kastomon Kastamonu, Amisos Samsun, Mourgoule Murgul, Toros dağları ve Sinop civarlarında bakır madenleri sayılabilir. Görüldüğü üzere Bizans topraklarında bulunan madenler, özellikle altın ve gümü?, Bizans?ın maden açısından tamamen dı?arıya bağlı olmasını engelliyordu. Ancak yine de maden ihtiyacının bir kısmını ithal ticaret yöntemi ile de karşılıyordu. ALTIN Bizans altın sikke birimi yaklaşık gr. ağırlığındaki “solidus”tur. 3. yüzyıldaki ekonomik bunalımın ardından I. Constantinus 306-337 döneminde tedavüle giren solidus, yakla?ık ve o dönemde tedavülde olan bütün altın paralardan daha ağırdı. Solidus Roma librasının 1/72si ağırlığında ve 24 karat keration, ayarındadır 1 libra = gr.; 1 karat= gr.. Karat yalnızca ağırlık hesaplamada kullanılan bir ölçüdür, çok küçük olduğu için sikke olarak basılmamıştır. 6. ve 7. yüzyıllarda imparatorluğun doğusunda Focas, Heraclius, II. Constans ve IV. Konstantinus dönemlerinde ve batısında Sicilyada 20, 22, 23 karat ayarında da altın sikke basılmıtır. Bu sikkeler “Hafif Solidus” olarak adlandırılır. Bu durum sikkenin arka yüzüne konan bir i?aretle belirtiliyordu. “OBXX” ya da “BOXX”, 20 karat siliqua; “OB+” veya “OB+*”, 22 siliqua; ” ΒΟΓK ” bazen ön ve arka yüz bo?luğunda yıldız ile, 23 siliqua değerinde demekti. Bizans para teorisi, bir altın paranın değerinin külçe olarak içerdiği maden miktarına e?değer olduğu varsayımına dayanıyordu. Dolayısıyla nomisma ortaya çıkı?ından altı yüzyıl sonra bile aynı ağırlık ve saflığa sahipti261. Solidus 11. yüzyılın sonlarına kadar aynı ayarda 24 basılmı?tır. Solidus?un arka yüzünde, kesimde yer alan i?aretinin sonunda OB obryzum, obryziacus, βπξο,βπξοζ altın ayarının yüksek olduğunu, saflığı göstermektedir.”OB”, aynı zamanda Eski Yunan sayı sistemine göre 72 anlamına gelmektedir. Solidusun yarısı “semissis” ve üçte biri de “tremissis”dir. 6. yüzyıl’da basılan soliduslar 2 cm çapındadır. Ön yüzlerinde 1/3 ya da tam frontal imparator büstü yer alır. imparatorlar genellikle askeri giysilidir. Arka yüzde Viktoria ya da bir haç tutan ba? melek tasviri yer alır. Ancak II Iustinus 565-578 döneminde Konstantinoupolisin oturan figürü tercih edilmiştir. II Tiberius 578-572 döneminde ise, arka yüzde basamak üzerinde bir haç tasviri yer alır. Solidus?un yarısı olan “semissis” gr., üçte biri olan “tremissis” ise gr. ağırlığındadır. Her iki birimin de ön yüzlerinde imparator büstü, daha çok profilden ve arka yüzlerinde Viktoria tasvir edilmitir. Ancak 9. yüzyılın ikinci yarısından sonra bu iki birimin basılmasına son verilmi?tir. 7. Yüzyılda altın solidusların ikonografisinde büyük değişikler göze çarpar. Focas 602-610 döneminde portre geleneği, Heraclius 610-641 ve sonrasında imparator ve onun yerine geçecek kişinin bir arada tasvir edildiği görülür. Arka yüzde tasvir edilen haç ise daha çok sikkenin birimini vurgulamaktadır. Solidusda basamak üzerinde haç, semissisde globus üzerinde haç ve tremissisde basit bir haç yer alıyordu. II. Iustinianus ile birlikte isa büstü görülmeye başlamıştır. Nikephorosa kadar 963-969 solidusun ağırlığında, kalitesinde ve büyüklüğünde herhangi bir değişiklik olmamıtır. II. Nikephoros ise solidustan daha hafif “tetarteron” nomisma olarak adlandırılan sikke tedavüle sokmutur. Ağırlığı tam olan altın sikke ise “histamenon” nomisma olarak bilinir. Tetarteron ve histemenon görünüte çok farklı değildir. Ancak II. Basileios 976-1025 döneminde histamenon büyük ve ince; tetarteron ise daha küçük ve kalın basılmıtır. Nomisma?nın ayarı ve kalitesi IV. Mikhael 1034-1040 ile birlikte bozulmaya başlamıştır. 1071deki Malazgirt yenilgisinden sonra ve I. Aleksios 1081-1118 döneminde nomismanın içindeki altın miktarı neredeyse %75 oranında azalmıştır. 1092 yılında I. Aleksios para reformu yapmak zorunda kalmıştır. Yeni düzenlemede Nomismaşnın yerine “hyperpyron” adıyla yeni bir altın sikke tedavüle sokulmuştur. Ancak bu kez altının ayarı 24 karat yerine 20 ½ karata düşmüştür. Nomismaşdan farklı olarak, hyperpyronun bir yüzü çukur, bir yüzü bombeliydi içbükey-dışbükey. Bu sikkeler nümismatik literatüründe “skyphate” çukur olarak adlandırılır. Bunun yanında ilk çukur sikke daha önce, IX. Konstantinos 1042-55 döneminde çukur histamenon olarak basılmıtır. I. Aleksios 1081-1118 döneminde tedavüle sokulan Hyperpyron?un üçte biri değerindeki elektron aspyron trakhy ve kırk sekizde biri billon trakhydir stamenon. Bu birimlerdeki değerli metal oranı hyperpyron için %87 altın, elektron aspyron trakhy için %30-10 altın, billon trakhy için %6-2 gümütür. Latinlerin Konstantinopolisi istilası 1204-1261 sırasında sürgündeki Nikaia imparatorluğunda, III. Ioannes 1222-1254 döneminde, hyperpyronun içindeki altın ayarı 16-18 karatşa düşürülmüştür. Hyperpyron, Konstantinopolis yeniden ele geçirildikten sonra VIII. Mikhael 1259-1285 döneminde 15 karatşa, II. Andronikos 1285-1330 döneminde de 12 karata düşmüştür. Altın hyperpyron son kez 11 karat olarak V. Ioannes 1341-1391 döneminde basılmış ve böylece Bizans altın sikkeleri 1350lerde sona ermiştir. Anlaşılacağı üzere başından itibaren yaklaşık %98-95 saflıkta basılmış olan altın sikkelerin saflığında 11. yüzyılın ortalarından itibaren kayda değer bir düşüş gözlenir. Bizans altın sikkeleri Konstantinopolis, Thessalonika, Kartaca daha sonra Kagliarişye taşınmıştır, Kartagena, Ravenna, Roma, Katania, Ravenna, Napoli ve Syrakusaişda basılmıştır. GÜMÜŞ Bizans gümüş sikkeleri, altın ve bakır sikkelere göre daha az basılmıştır. Bizans parasal sisteminde gümüş paranın rolü 6. yüzyıldan 7. yüzyıla doğru oldukça farklılık gösterir. italya ve Kuzey Afrikada Ostrogoth ve Vandallar hakimiyeti süresince gümüş para çok önemli iken Doğuda 6. yüzyılda gümü? sikke basımı çok sınırlıydı. Seyrek olarak ticari amaç ve tören sikkeleri olarak gümü? karşımıza çıkar. Özellikle italya?da Iustinianus ve II. Iustinus dönemlerinde bu durum tersine döner. Doğu?da 615 yılından 680 yılına kadar çok sayıda ağır gümüş sikke basılmıştır. Batıda ise sadece hafif gümü? sikke vardır. Heracliusdan sonra oldukça ekonomik işlevli küçük birimlerde, üzerinde sembol olmayan gümü? sikke basılmıştır. Önceleri, Siliqua ve Miliarenses Yun. Miliaresion tedavüldeydi. I. Iustinianus döneminde siliqua, solidus?un 1/24?ü; miliarensis ise 1/12siydi. imparator Heraclius 615 yılında gümü? sikkeyi yeniden canlandırmıtır. Özellikle Pers savaları sırasında çok sayıda kiliseye ait gümüşleri devlet hazinesine çekip gümüş sikke bastırmıştır. Bu yeni gümüş sikkeler “hexagram” olarak bilinir. Hexagram Roma imparatorluğu süresince basılan sikkelerden daha büyük ve gr. ağırlığındadır. Hexagram 8. yüzyılın başlarında tedavülden kaldırılmıştır. Kısa ömrüne rağmen, siliqua ve miliarensise göre, çok daha fazla sayıda basılmıştır. 720 yılında III. Leon ve oğlu V. Konstantinos 720-741 tedavüle yeni ve sürekli Miliaresionu sokmuştur. Miliaresion hexagrama göre daha geniş ve ince olarak basılmıştır. Sasani “drachma”larına benzeyen miliaresion betimlerinde kesin kurallar yoktur. Sikke üzerinde sadece bir haç ve ortak imparatorların adları ve yazıtları vardır. Piyasaya çıkarıldığı ilk yıllarda tek bir imparator adının geçtiği miliaresion yoktur. Theophilos 829-842 dönemine kadar böyle devam etmiştir. I. Mikhael 811-813 döneminde miliaresion üzerindeki yazılara “Romanion” Romalı ve “basileis” imparator eklenmi?tir. Miliaresion I. Aleksios dönemine kadar tedavülde kaldı.. 11. yüzyılda miliaresion?un alt katları da basıldı. I. Aleksios?un 1092 yılı reformundan sonra gümü? sikke eski önemine ve kalitesine ula?amamıtır. Ancak %7si gümüş olan çukur sikkeler basılmıştır. Bu gümüş sikke aspron trachy olup, altın hyperpyron sikkenin 1/48i değerindeydi. I. Manuel 1143-1180 döneminde aspron trachynin değeri iyice azalmış ve II. Isaakios 1185-1195 dönemine gelindiğinde 1 aspron trachy altın hyperpyronun 1/184ü olmuştur. 1300 yılı sonrası II. Andronikos 1282-1328 “basilicon” adlı yeni bir gümü? sikke tedavüle soktu. Tedavüle girdiği yıldan yaklaşık 50 yıl sonra ortadan kalkan bu sikke hyperpyronun 1/12si değerindeydi. 14. yüzyılın üçüncü çeyreği içinde, V. Ioannes?in 1341-1391 iktidarı döneminde altın sikkenin yerini, hyperpyron adını taşıyan gümü? sikke almıştır. Gümü? hyperpyron, aynı adı taşıyan önceki altın hyperpyronun yarısı değerindeydi. Bu sikke “stavraton” olarak da bilinmektedir. ½ ve 1/8 değerinde iki adet alt katı da basılmıştır. BAKIR Anastasius?un 498 yılında gerçekleştirmiş olduğu para reformu esas olarak bakır sikkelerde kendini göstermiştir. Yaklaşık 350 yıl süren bu değişiklikte, tekrarlamak gerekir ki, önceki ufak bakır sikke “nummus”un yerine tedavüle çıkarılan sikkelerde en büyük birimin adı “follis” idi. 40 nummia değerindeki bu bakır sikkenin ön yüzünde imparator büstü ve arka yüzünde, değerini gösteren büyük bir “M” harfi vardı. Daha küçük birimler de yine sikkenin arka yüzüne yerleştirilen harflerle gösteriliyordu. Dolayısıyla yarım follis K follisin yarısı, decanummium I follisin çeyreği, pentanummium da K follisin sekizde biri değerindeydi. Değer işaretleri her zaman sikkenin arka yüzünde yer alıyordu. iki evreli gerçekle?en Anastasius reformunun ikinci evresinde basılan follislerin çapı ve ağırlığı ile solidus karşısındaki değerlerini iki katına çıkarmıştır. Örneğin birinci evrede follisin çapı 24 mm., ağırlığı da yaklaşık gr. iken, ikinci evrede çap 30 mm.?in üstüne, ağırlık da yaklaşık 17-18 yükseltilmiştir. Follislerin arka yüzünde değer, darphane ve atölye ofis belirtilirken I. Iustinianus ve ondan sonra bu yüzde, sikkenin basıldığı tarih de yer almaya başlamıştır. Isaurialı imparatorlar 717-797 döneminde bakır follisler altın sikkelerde olduğu gibi basitleştirmeye maruz kalmıştır. V. Konstantinos 741-775 iktidarının ortalarında neredeyse decanummia ve pentanummia son kez basılıyordu. Bunun yanında VI. Konstantinos 780-797 döneminde follisler “M” i?aretinin iki yanında anlamsız XXX/NNN taşır. Isauria ve Amorium Hanedanı follislerin çoğunun ön yüzlerinde yazı bulunmamaktadır. Yaklaşık 835te Theophilos 829-842 önceki 175 yılın kötü bakır follislerini toplatıp yeniden darp ettirmiştir. Bu yeni follis, sadece yunan yazısı taşımakta ve 288 tanesi bir altın nomismaya karşılık gelmekteydi. Ön yüzde tören lorusu ve tacıyla yarım ya da üç çeyrek imparator tasviri betimlenmiştir. Arka yüzde dört veya beş satır halinde imparator ismi yer alırdı. Erken Makedonya Hanedanlığı döneminde 867-969 genellikle iki ya da üç imparatorluk figürü tasvir edilmiştir. Theophilos ve II. Nikephoros Phokas 963-969 arasındaki dönemde bu follisler çok sayıda basılmıştır. Makedonya Hanedanlığının sekizinci ferdi olan imparator I. Ioannes Tzimiskes 969-976 döneminde “Anonim Follis”ler basılmaya başlamıştır. Anonim follisleri önceki yüzyıllarda basılmış olan sikkelerden ayıran iki önemli özelliği vardır. Birincisi, bakır sikkeler üzerinde, şimdiye kadar altın sikkeler için ayrılmış bir özellik olan, isanın bir portresinin olması; ikincisi, herhangi bir imparator adına basılmamış olmalarıdır. Anonim follisler araştırmacılar tarafından on beş gruba ayrılmıştır A-N. Son üç grup dışında tüm grupların piyasaya sürülme sıraları günümüzde bellidir ve sıralama harflere göre yapılmıştır. Bu grup içinde yer alan “A2 Grubu” sikkeler, üzerindeki süslemelerinin çeşitliliği ile diğer Anonim follislerden ayrılır. Ön yüzünde isanın halesindeki haçın kollarıyla incilin kapağındaki süslemeler ve arka yüzünde yukarıdan aşağıya 4 sıra halinde yazısıyla, üsluba ilişkin biçemsel farklılıklar denilen, D ve E grubunun sadece birer varyasyonunda görülen bu özellik, geri kalan sınıfların hiçbirinde yoktur. A2 sınıfı dışında diğer tüm sınıflardaki bir sikke, kendi grubu içindeki diğer tüm sikkelerle hemen hemen aynıdır. Fakat A2 grubunun 50 ila 60 varyasyonu bulunmaktadır. 1092de I. Aleksios, Anonim follisleri ortadan kaldırarak yerine küçük ve çukur olmayan yayvan sikke tedavüle sokmuştur. Altın tetarterayı hatırlatan bu sikkeler bakır tetarteron ya da bakır tetarteron adı ile anılır. 12. yüzyıl boyunca Konstantinopolis ve Thessalonika?da basılan sikkelerin bir yüzünde imparatorların büstü ya da ayakta tasviri diğer bir yüzünde ?sa, Meryem, Aziz ya da monogramlar tasvir edilmiştir. 13. yüzyılın sonlarına doğru diğer bakır sikkeler gibi tetarteronda ortadan kalkar. II. Andronikos ve Andronikos 1328-41 dönemlerinde “Assaria” adı ile bilinen hafif bakır sikke tedavüle girmi?tir. iki imparator her yıl assaria üzerindeki modelleri değiştirdiği için sıra dışı, bozuk, korumasız ve yeniden üretilemeyecek numuneler ortaya çıkmıştır. 1367 yılında imparator V. Ioannesin tedavüle soktuğu gümüş “stavrato”un yanında iki bakır birim de bulunmaktadır. Fransız “dernier tournois”in modelinde “tornese” ve bundan 1gr. hafif olan “follaro” tedavüle girmiştir. 278 Sınıflandırmada Bellingerin, Corinthde bulunmuş materyallere dayanarak hazırladığı A2 grubunu listelemesi, temel alınır. Ancak daha sonra Alfred R. Bellinger ve Philip Grierson?un editörlüğünü yapmış oldukları Catalogue of The Byzantine Coins in The Dumbarton Oaks Collection and in the Whittemore Collection adlı yayında, Bellingerin listesinden yola çıkılarak düzeltmeler yapılmış ve bir tablo oluşturulmuştur.

bizans çukur gümüş paraları fiyatları